۸ سپتامبر ۲۰۲۵ - افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ (T2D) و آپنه انسدادی خواب در معرض خطر بالاتری برای مرگ قرار دارند، اما درمان با دستگاه فشار مثبت مداوم راه هوایی(CPAP) ممکن است این خطر را حدود ۲۶ درصد کاهش دهد. این یافته ها حاصل پژوهشی جدید است که در نشست سالانه انجمن اروپایی مطالعات دیابت (EASD) در وین (۱۵تا ۱۹سپتامبر) ارائه خواهد شد.
پژوهشگران سوئدی تأکید کردند که درمان آپنه خواب باید بخشی از رویکرد جامع کنترل دیابت نوع ۲ و بهبود بقای بلندمدت باشد. آپنه انسدادی خواب زمانی رخ می دهد که عضلات گلو در هنگام خواب شل شده و راه هوایی را مسدود می کنند، که باعث بیدار شدن مکرر فرد برای تنفس می شود. این اختلال در الگوی خواب می تواند سطح اکسیژن را کاهش داده و بر مغز تأثیر بگذارد. در صورت عدم درمان، ممکن است منجر به مشکلات جدی مانند فشار خون بالا، بیماری های قلبی و دیابت نوع ۲ شود.
دستگاه های CPAP با رساندن هوای فشرده از طریق ماسک، راه هوایی را در طول خواب باز نگه می دارند. با این حال، نتایج تحقیقات پیشین درباره تأثیر CPAP بر بقای بیماران، متناقض بوده اند. آپنه انسدادی خواب حدود ۱میلیارد نفر از بزرگسالان ۳۰ تا ۶۹ ساله جهان را تحت تأثیر قرار می دهد، و تخمین زده می شود که ۵۰ تا ۸۰ درصد از بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ نیز دچار این اختلال باشند، که بیشتر آن ها تشخیص داده نشده اند و در معرض خطر عوارض قرار دارند.
در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲، آپنه خواب با افزایش بیش از ۵۰ درصدی خطر بیماری های قلبیعروقی (از جمله نارسایی قلبی و سکته) و افزایش ۲۴ درصدی خطر مرگ ناشی از هر علت نسبت به افراد بدون آپنه خواب همراه است. دکتر یوناس آگولم، نویسنده اصلی این مقاله از دانشگاه لینشوپینگ سوئد، گفت: «با وجود تأثیر قابل توجه آپنه خواب بر بیماری های قلبی عروقی و بقای بیماران، این اختلال اغلب در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ تشخیص داده نمی شود و به طور معمول در مدیریت دیابت لحاظ نمیگردد».
مطالعات قبلی در این زمینه به دلیل دوره های پیگیری کوتاه و تمرکز بر شاخص های متابولیک، نتوانسته اند تأثیر درمان بر بقای بلندمدت را به خوبی بررسی کنند. برای پاسخ به این پرسش ها، پژوهشگران سوئدی داده های پنج پایگاه ملی را از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ تحلیل کردند. آنها بقای بلندمدت ۱۲۳۸۸بیمار مبتلا به دیابت نوع ۲ و آپنه خواب کهCPAP برای آنها تجویز شده بودند را با ۷۳۷۹۱۱ بیمار دیابتی (با وضعیت نامشخص آپنه خواب) که ازCPAP استفاده نمی کردند، مقایسه نمودند.
دکتر آگولم توضیح داد: «با وجود احتمال کاهش دقت نتایج به دلیل حضور افراد بدون آپنه خواب در گروه کنترل، شیوع بالای آپنه خواب در میان مبتلایان به دیابت نوع ۲ و خطر بالای بیماری در این گروه، باید امکان شناسایی ارتباطات بالینی مهم با CPAP را فراهم کند.»
زنان کمتری در گروه دریافت کنندهCPAP بودند (۳۱ درصد در مقابل ۴۳ درصد). همچنین گروه دریافت کننده ی CPAPمیانگین سنی پایین تری داشتند (۵۸سال در مقابل ۶۵سال)، اما شاخص توده بدنی بالاتری داشت (۳۴.۷ در مقابل ۳۰.۶ کیلوگرم بر متر مربع).
در میان کسانی که CPAP برای آنها تجویز شده بود، ۷۶۴ نفر (۶.۱ درصد) طی ۱۴سال فوت کردند، در حالی که در گروه بدون CPAP، ۲۱۲۳۳۶ نفر (۲۸.۷ درصد) جان خود را از دست دادند. پس از تعدیل عوامل مخدوش کننده مانند سن، جنسیت، بیماری قلبی عروقی قبلی، و عوامل متغیر در طول پیگیری مانند BMI، سیگار، کلسترول، عملکرد کلیه، فشار خون و درمان دارویی، مشخص شد که تجویزCPAP با کاهش 26 درصدی خطر مرگ ناشی از هر علت در دوره ۱۴ساله همراه بوده است.
دکتر آگولم افزود: «این مطالعه ی جدید با استفاده از داده های واقعی، مزایای بالقوه CPAP را در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ و آپنه خواب نشان داد- مسئله ای بالینی که مدت ها بی پاسخ مانده بود. یافته های ما نشان می دهند که CPAP ممکن است نقش مهمی در بهبود نتایج بیماران و بقای آن ها ایفا کند و بر اهمیت تشخیص زودهنگام آپنه خواب در افراد دیابتی تأکید دارند. با این حال، تحقیقات دقیق تری برای تعیین اثر علّی درمان با CPAP مورد نیاز است».
این مطالعه از نوع مشاهده ای است و بنابراین نمی توان احتمال وجود عوامل مخدوش کننده یا سوگیری انتخاب را کاملاً رد کرد. نویسندگان همچنین اذعان داشتند که داده های مربوط به میزان پایبندی بیماران به CPAP تنها برای بخش کوچکی از افراد در دسترس بود، بنابراین تحلیل ها بر اساس اصل «قصد درمان» انجام شده اند. همچنین اطلاعاتی درباره شدت آپنه خواب در گروه ها وجود نداشت، بنابراین امکان بررسی تفاوت اثر CPAP بر اساس شدت بیماری فراهم نبود. در نهایت، از آنجایی که این مطالعه در چارچوب نظام سلامت سوئد انجام شده، برای تعمیم نتایج به سایر کشورها نیاز به تحقیقات بیشتر وجود دارد.
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2025-09-device-profound-impact-survival-people.html